Havada Sonulabilir Toz Ölçümü

Solunabilir Toz

%50’sinin aerodinamik çapı 0,1-5 µm’nin altında kalan ve maruz kalındığında alveollere kadar ulaşabilen tozlardır. Pnömokonyöz, 0,2 – 5 µm boyutlarındaki alveollere ulaşan tozların birikmesi sonucu oluşmaktadır. Bu nedenle, akciğer toz yükünün belirlenmesi, aslında onun mineral içeriğinin belirlenmesidir. Kural olarak solunabilir tozlar, kristal yapıda SiO2 bakımından ne kadar zengin ise, hastalık yaratma riski de o denli fazla olarak kabul edilmektedir.

Tozların Sınıflandırması

1. Fibrojenik Tozlar
2. Kanserojen Tozlar
3. Zehirli Tozlar
4. Radyoaktif Tozlar
5. Patlayıcı Tozlar
6. Az zararlı tozlar

1- Fibrojenik Tozlar (Solunum sistemine zararlı olanlar)

• Silis(kuvars)
  Silkatlar (asbest, talk, mika)
  Berilyum Cevheri
  Kalay Cevheri
  Bazı demir cevherleri
  Kömür (antrasit, bitümlü kömür)

2- Kansorejen Tozlar      

• Radyum
  Asbest

3- Zehirli Tozlar (organ ve dokularda toksik etki)

• Berilyum
  Arsenik
  Kurşun
  Uranyum
  Radyum
  Antimuan
  Manganez
  Tungsten
  Nikel
  Gümüş cevherleri

4- Radyoaktif Tozlar

5- Patlayıcı Tozlar

(Havada süspansiyon halindeyken yanabilenler)
Metalik Tozlar(magnezyum, alüminyum, çinko, kalay, demir)
Kömür (Bitümlü kömür ve linyit)
Piritli Cevherler
Organik Tozlar
Patlayıcı Tozlar / Toz Ölçümleri 

6- Az zararlı tozlar

Tozlarla İlgili Özellikler

• Kömür tozu (ince toz) Φ< 0,3 mm,

Φ< 0,075 mm

• Taş Tozu Φ< 10 μm akciğer alvollerinde kısmen çözünerek silisik asit (H2SiO3)’e dönüşür ve kana karışır.

Tozlarla İlgili Büyüklükler

• Gün ışığında farklı renkteki bir fonda 10 mikron ve daha büyük tanecikler görülebilir. Kişisel toz ve ortam toz
• Işıklandırması tam olamayan karanlık ortamlarda 100 mikron ve altındaki taneler görülemez. Kişisel toz ve ortam toz
• 10 mikron büyüklüğündeki bir Si taneciği 1 cm/sn hızla düşer. Bu tanecik hava akımıyla 100 m uzaklığa, 1 mikron büyüklüğündeki tanecikler ise 10 km’den daha uzun mesafelere taşınabilir. Kişisel toz ve ortam toz

TOZ ÖLÇÜMÜ

Toz ölçümünde kullanılan aletler iki temel ilke ile çalışırlar:

• Tartım: Belirli bir hava miktarındaki toplam toz ayrılarak tartılır ve mgr/cm3 olarak hesaplanır. Kişisel toz ve ortam toz.
• İri tanelerin etkisi önemlidir ve büyük hatalar doğabilir. Bu durumu önlemek için daha başlangıçta 5 mikrondan büyük taneler ayrılır ve tartım yapılır.
• Sayma: Bir cam levha üzerine toplanan toz ayrılır ve 5 mikrondan küçük olanlar sayılarak tane/cm3 cinsinden hesaplanır.